Een teamleider op een geriatrische afdeling stelde onlangs een vraag die bleef hangen: “De sfeer is verhard. De onderlinge spanning is gegroeid, en ik weet niet meer hoe ik rust kan brengen, terwijl ik zelf ook op mijn tandvlees loop.”

Het is een patroon dat we herkennen in de zorg, maar ook in veel andere sectoren. Door personeelstekort, administratieve last, de toename van complexe vraagstukken en het constante balanceren tussen betrokkenheid en professionaliteit.

“De samenwerking loopt stroever. Kleine irritaties stapelen zich op, gesprekken worden vermeden. En toch moet het werk, dag na dag, gewoon doorgaan.”
De leider? Die moet laveren tussen teamspanning, roosters, incidenten en de wens om iedereen gezien te houden.

Van de-escaleren naar binnen

Zorgprofessionals worden steeds vaker geconfronteerd met mondiger geworden patiënten, maar ook met openlijke frustratie en soms agressie. De druk om te de-escaleren, richting patiënten, richting families, is groot. Trainingen hiervoor zijn in veel zorginstellingen inmiddels standaard.
Maar wie zorgt er voor de-escalatie binnen het team zelf?

Want terwijl de focus sterk gericht is op wat er aan de buitenkant gebeurt, sluimert er vaak van alles tussen collega’s onderling. Kleine wrijvingen die niet worden uitgesproken. Frustraties die zich opstapelen. Een teamleider die zelf ook onder druk staat, maar geen moment vindt om daar bij stil te staan.
Juist omdat zorgprofessionals dagelijks zoveel opvangen, emotioneel, fysiek, relationeel, is een veilige basis binnen het team geen luxe. Het is een voorwaarde. Een plek waar je even kunt landen, eerlijk kunt zijn en op elkaar kunt bouwen.

Maar wat als er onder de huid frustratie, angst of rouw leeft? Wat als het patroon dieper zit dan een lastig gesprek of een zware dienst?
Dan vraagt leiderschap meer dan vaardigheden. Het vraagt om innerlijk werk. Om kunnen blijven in ongemak. Zien wat er speelt, zonder het meteen te willen oplossen. Niet als slachtoffer meegezogen worden, maar ook niet erboven gaan staan. Aanwezig blijven, juist als het schuurt.

Psychologische veiligheid: de stille basis

Als het ergens stroef loopt of de spanning oploopt, is de neiging groot om de oplossing te zoeken in de inhoud. Betere afspraken maken. Processen aanscherpen. Nog een overleg inplannen.

Maar communicatie speelt zich af op meerdere niveaus tegelijk: de inhoud van wat we zeggen, hoe we het proces met elkaar inrichten, de manier waarop we met elkaar omgaan- en daaronder: wat mensen werkelijk voelen maar (nog) niet uitspreken. Die laatste laag, de onderstroom, is vaak precies waar de echte informatie zit. Wie voelt zich buitengesloten? Wie draagt te veel? Waar wordt al tijden omheen gelopen?

Zolang interventies zich alleen op de bovenste niveaus afspelen, lost er weinig op. De spanning verplaatst zich, of komt later harder terug.
Wat er wel werkt? Aandacht voor twee dingen tegelijk:

• Voor de onderstroom, het goede gesprek over wat er werkelijk speelt;
• Én voor het elkaar durven aanspreken op gemaakte afspraken.

Zorgzaamheid én duidelijkheid. Elkaar zien én elkaar houden aan wat is afgesproken.
Dat is geen tegenstelling. Het is precies de combinatie die teams veerkrachtig maakt.

Secure Base Leiderschap als fundament

Het gedachtegoed van George Kohlrieser biedt hier houvast. Secure Base Leiderschap verbindt caring met daring: zorgzaamheid met begrenzing, ruimte geven én richting houden. Een leider die zelf stevig staat, kan dat ook bieden aan een team. Maar stevigheid betekent hier niet afstand. Het gaat om emotionele beschikbaarheid.

Aanwezig zijn op de momenten dat het er toe doet. Niet wegkijken als de sfeer gespannen is. Niet verdwijnen achter een volle agenda als iemand het moeilijk heeft.
Niet door te redden of te pleasen, maar door er gewoon te zijn. Consistent. Benaderbaar. Ook als het knelt.
Precies dat geeft mensen, bewust of onbewust, het gevoel dat ze ergens op kunnen terugvallen.

Dit is geen therapie. Het is leiderschap. Want juist vanuit die veilige basis durven teams meer: eerlijker communiceren, elkaar aanspreken zonder dat het escaleert, en uiteindelijk beter presteren. Samen doelen halen, niet ondanks de menselijke kant van samenwerken, maar dankzij.

Wat Prout hierin biedt

Bij Prout werken we met teamleiders, leidinggevenden en managers die invloed hebben, op mensen, op sfeer, op systeem en voelen dat het anders kan. Leiders die willen bijdragen aan een cultuur waarin psychologische veiligheid, menselijke maat en professionele stevigheid samenkomen.

We werken op het snijvlak van persoonlijk en systemisch leiderschap. Met aandacht voor morele druk, stresspatronen en groepsdynamiek. Zodat leiderschap niet langer een eenmansstrijd is, maar iets wat het hele team sterker maakt.

Herken je dit?

Misschien borrelt het al tijden onderhuids in jouw team. Of voel je als leidinggevende dat jij al te lang degene bent die de boel bijeenhoudt.
Prout werkt altijd op maat, afgestemd op jouw organisatie, team en vraagstuk. Benieuwd wat dat voor jullie kan betekenen? Plan vrijblijvend een kennismaking, of volg ons op LinkedIn voor meer artikelen over leiderschap, teamdynamiek en veerkracht.